Nederlands
EnglishGrenzeloos leren met FC-Sprint²
1. FC-Sprint² klinkt sportief. Waar komt die naam vandaan? En wat zegt die over hoe leren volgens jou werkt?
De naam FC-Sprint² ontstond al bij de allereerste experimenten, nog ver voordat DigLin+* bestond. In die fase werd voor het eerst heel bewust gewerkt met hoge verwachtingen en met een rijk aanbod aan bronnen. Wat opviel, was hoe snel cursisten vooruitgang boekten. Die opvallende versnelling inspireerde een van de docenten tot de naam Sprint², waarbij ‘²’ een knipoog was naar NT2. De letters FC verwezen naar het Friesland College, dat inmiddels Firda heet.
Die naam past goed bij mijn kijk op leren. Vooruitgang mag en moet vlot gaan. Eigenlijk zou leren sneller moeten verlopen dan een cursist vooraf verwacht. Die zichtbare groei is cruciaal: als je merkt dat je vooruitgaat, blijf je gemotiveerd en durf je er vol voor te gaan.
*FC-Sprint² is de aanpak en DigLin+ is een digitale leeromgeving en een uitwerking van die aanpak voor taalverwerving.
Leren moet sneller gaan dan je als cursist zelf verwacht. Anders wordt het lastig om gemotiveerd te blijven.
2. Je pleit ervoor om leerlingen meer verantwoordelijkheid te geven. Wat gebeurt er in de klas als je die ruimte echt durft te geven?
Het is niet alleen maar meer verantwoordelijkheid geven. Het is verantwoordelijkheid geven op weg naar een bepaald doel. Het doel wordt geformuleerd maar de route ernaartoe niet. Er is dus inderdaad ruimte om op een eigen manier dat doel te halen. Je krijgt als cursist de verantwoordelijkheid om die ruimte zelf in te vullen. Daarom bouwen we ook bronnen waaruit een cursist kan kiezen. Er is daarbij geen vaststaande route en daardoor zijn er keuzes mogelijk. Sterker nog, je moet keuzes maken. Het is dus niet alleen maar meer verantwoordelijkheid geven. Je moet ook veel mogelijkheden geven om effectief te kunnen leren.
Als je die ruimte geeft dan kunnen cursisten hun eigenheid in het leren laten zien. En dan kunnen ze leren keuzes te maken in dat leren. Vervolgens kan je het gesprek aangaan over de keuzes als ze niet leiden tot het bereiken van het doel. Daarmee kan je het nadenken over het eigen leren stimuleren en het leren zelf aanmerkelijk verbeteren. Je creëert een omgeving waarin de cursist kan ontdekken wat voor hem het beste werkt.
Toen DigLin+ nog een Europees project was zijn er interviews gehouden via tolken met de cursisten. Een van de analfabete cursisten gaf toen aan dat “luister en typ” een hele vervelende oefening was maar dat het wel heel belangrijk was. Dat inzicht is volgens mij ontstaan doordat er keuzes waren op weg naar een bepaald doel. En daar zit al haast een afweging in om “luister en typ” toch te doen ook al is de oefening vervelend.
Ik ben een aantal jaren met grote regelmaat in Alfa-klassen geweest en zag dat er meer eigenaarschap ontstond voor het leren en dat er op de een of andere manier met een grotere intensiteit gewerkt werd. En bovendien wisten cursisten heel goed waar ze mee bezig waren. Ik herinner me klassen waar cursisten binnen kwamen en zelf aan de slag gingen. Ik herinner me dat cursisten zelf aangaven dat ze de woorden van een bepaalde lijst goed en vlot konden voorlezen en of de docent dat wilde controleren. Ik zag bovendien allerlei handige strategieën ontstaan om de oefeningen zo goed en vlot mogelijk te maken. En gaandeweg zagen we dat cursisten van elkaars kennis gebruik gingen maken.
Ik werk nu met mbo-studenten in het leerbedrijf waar DigLin+ ontwikkeld is en uitgebouwd wordt en daar zien we hetzelfde. Ook daar zie ik meer eigenaarschap van studenten voor hun eigen leren en hun eigen project. En ook daar ontstaat meer interactie tussen studenten. Daarbij is het wel zaak om als docent de 'laatste bron' te zijn en niet actief te willen helpen. We helpen wel maar eigenlijk alleen op verzoek en als de kennis niet al bij een van de andere studenten zit of er andere bronnen voorhanden zijn.
Het doel ligt vast, maar de route ernaartoe niet. Juist die ruimte maakt leren krachtiger.
3. In jouw aanpak doet de leerling het eerste denkwerk. Wat merken leerlingen daar zelf van?
In het begin zijn cursisten soms wat onwennig. Veel mensen zijn gewend dat een docent bepaalt wat goed voor hen is. Maar vooral in nieuwe situaties – een nieuwe klas of stageplek – wordt deze manier van werken vaak zonder veel moeite geaccepteerd.
Bij alfabetisering is het ‘eerste denkwerk’ extra interessant. Traditioneel wordt de klank-tekenkoppeling aangeleerd via expliciete instructie door de docent, in een vaste, lineaire volgorde. Dat vraagt om homogene groepen en weinig instroom tussendoor. Bovendien is die aanpak lastig voor cursisten die de taal nog niet spreken en weinig schoolervaring hebben. Met computers blijkt het anders te kunnen. Door te werken met beeld, geluid en directe feedback kunnen cursisten als het ware ‘spelen’ met klanken en letters. Ik heb gezien dat zij, zonder expliciete instructie, toch de klank-tekenkoppeling onder de knie kregen.
4. De rol van de docent verandert van uitlegger naar coach. Wat levert dat docenten op?
Als cursisten bronnen hebben en op de computer met beeld en geluid en onmiddellijke feedback effectief kunnen werken aan hun taalverwerving dan krijgt ook de docent ruimte. Dat is in de eerste plaats de ruimte om te observeren. Wat doen cursisten met de ruimte die ze krijgen? Hoe zou hun leren beter kunnen? Maar ook krijgen ze de ruimte om individuele cursisten te helpen waar dat nodig is.
5. Deze editie bevat praktijkervaringen van de afgelopen tien jaar. Welk moment of resultaat is je het meest bijgebleven?
Mag het ook één moment en één resultaat zijn? Samen met Ineke van de Craats (in memoriam) werkte ik aan de oefening ‘bingo’, bedoeld om snelle woordherkenning te trainen. Onze inschatting was dat het voor een Alfa-cursist een hoge verwachting zou zijn om deze oefening in twee minuten te doen, met nog enkele fouten. Dat communiceerden we ook zo.
Wat bleek? Sommige cursisten haalden na veel oefenen één minuut, foutloos. Dat werd vervolgens de nieuwe norm. Het effect was enorm: cursisten bleven langer oefenen en veel meer mensen bereikten uiteindelijk dat hoge doel.
En één resultaat was de erkenning in 2021, toen DigLin+ na uitgebreid onderzoek werd opgenomen door het UNESCO Institute for Lifelong Learning in de database met doeltreffende praktijken voor lezen, schrijven en rekenen. Dat voelde als de kroon op ons werk.
Lees meer over
DigLin+ en FC-Sprint²
Jan Deutekom is co-auteur van DigLin+, de digitale (alfabetiserings)methode naar B1. Het zal geen verrassing zijn dat DigLin+ is ontwikkeld volgens de uitgangspunten van FC-Sprint².
Werken met DigLin+ betekent dat cursisten actief leren: fouten maken en daarvan leren, verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen leerproces en werken met bijna 7.500 rijke bronnen. Dat levert niet alleen eigenaarschap op, maar ook razendsnel resultaat. Lees hier meer over deze uiterst effectieve methode.
De 10 uitgangspunten van FC-Sprint²
- Gedrag wordt bepaald door de omgeving.
- Het leerrendement groeit als cursisten verantwoordelijkheid dragen.
- Leren is dingen doen die je (nog) niet kunt.
- Je moet fouten maken om te leren.
- Leren wordt effectiever als cursisten de noodzaak voelen om iets te leren.
- Cursisten zullen nooit beter presteren dan dat de docent van ze verwacht.
- Het eerste denkwerk doet de cursist zelf.
- Talent bestaat niet.
- Een cursist kan alles leren tot hij zelf het tegendeel bewezen heeft.
- De cursist is verslaafd aan leerrendement. Motivatie is de uitkomst van een proces. Leren is een teamsport.
FC-Sprint² in de webshop:
