Wat is alfabetiseren?

Alfabetiseren is het letters leren lezen en schrijven, voor analfabeten in de moedertaal en voor anders-gealfabetiseerden in het Latijns schrift, om vervolgens ook woordjes en zinnen te kunnen schrijven en eenvoudige teksten te kunnen lezen.

‘Alfabetiseren is geen eenvoudig proces.’

Voor alfacursisten is het leren via expliciete instructie gecompliceerd omdat zij niet kunnen lezen en vaak een laag taalniveau hebben. Daarbij zijn alfacursisten dikwijls analfabeet omdat ze geen scholing kregen, het ontbreekt de alfacursist bijgevolg aan schoolse vaardigheden als reflecteren op eigen leren, abstract denken en  verantwoordelijkheid in eigen handen nemen. Vooral de laagopgeleide oudere mist de abstracte manier van denken die onze westerse scholing aanleert. Het aanleren van deze abstracte denkpatronen begint al op de lagere school en vormt een belangrijk hulpmiddel bij het leren van een taal, omdat alleen door abstractie de regels achter de taal begrepen kunnen worden. Ook kunnen Alfacursisten niet terugvallen op schriftelijke notities en zijn zij aangewezen op hun geheugen. 

 

‘Anderstaligen kennen vaak de klanken uit het Latijns schrift niet.’

Voor anderstaligen is alfabetiseren extra lastig, omdat alfabetiseren niet alleen gaat over het eigen maken van primaire lees- en schrijfhandelingen, maar ook over klankherkenning. De alfa cursist moet om goed te kunnen leren lezen en spellen klanken kunnen herkennen. Uiteindelijk gaat het bij lezen om het omzetten van een letterreeks naar de bijhorende klanken en bij schrijven om het omzetten van klanken naar een letter(reeks). Door letter-klankkoppeling leert de cursist of leerling het alfabet en spellen met als goed gevolg lezen en schrijven. De Nederlandse spraakklanken bestaan echter veelal niet in de moedertaal van de anderstaligen en zijn voor hen dus moeilijk herkenbaar.

 

Stelt u zich voor dat u nooit naar school bent geweest en dat u op veertigjarige leeftijd een in het Arabisch opgestelde brief over uw dochter van de huisarts moet ontcijferen. Dat is de uitdaging waar laagopgeleide anders-analfabeten voor staan.

 

Het uiteindelijke doel

Na het leren lezen en schrijven van letters moet er automatisering optreden, na spellend lezen moet de cursist naar vlot lezen. Ook is het uiteindelijke doel van de alfabetiseringslessen een goed leesbaar en hanteerbaar handschrift ontwikkelen.

 

Verder lezen

Bent u alfa-NT2 docent of helpt u iemand die moet alfabetiseren? Het team van Boom uitgevers NT2 ontwikkelt continu, samen met experts, eigentijds en effectief lesmateriaal,  waarmee we iedereen een passend traject bieden. Lees ook over de leerlijnen in de dossiers DigLin+, AAP, of Alfabetiseren en Verder met Alfabetiseren.