De basis voor de NT2-docent

Voor sommigen begint het met een passie voor taal of lesgeven, voor anderen met een ideaal, om mensen te helpen. Wat is uw motivatie om docent Nederlands als tweede taal te willen zijn of worden? Als u overweegt om NT2-docent te worden of als u aan het begin van uw loopbaan als docent staat, vraagt u zich misschien af wat er allemaal bij het beroep komt kijken. In het dossier ‘NT2-docent’ nemen we u mee langs alle belangrijke facetten van dit mooie vak, van basiskennis tot deskundigheidsbevordering. 

Wat moet een NT2-docent kunnen? Het Competentieprofiel

Wat maakt een goede NT2-docent? Volgens de Beroepsvereniging van NT2-docenten (BVNT2) is de docent NT2 ‘in staat en bereid een krachtige leeromgeving te creëren voor niet-Nederlandstalige volwassenen en adolescenten’. Om dit te bereiken moet de docent over een set vaardigheden beschikken die beschreven worden in het Competentieprofiel Docent Nederlands als Tweede Taal (NT2), ontwikkeld door de BVNT2. 

 

Het Competentieprofiel bestaat uit drie onderdelen: 

  • Vakinhoudelijke competenties, waaronder kennis van taalgebruik en -structuur, beginsituatie van cursisten kunnen vaststellen, begeleiden van het leerproces en evalueren van leergedrag en ontwikkeling.
  • Algemene NT2-docentcompetenties, waaronder pedagogische competenties, organisatorische competenties, kunnen samenwerken met collega’s en kunnen reflecteren op de eigen professionele ontwikkeling.
  • Specialistische NT2-docentcompetenties, waaronder alfabetisering, geïntegreerde trajecten begeleiden en inburgeringstrajecten begeleiden.

 

Het Competentieprofiel vormt de basis voor de opleidingen tot NT2-docent en voor het certificaat ‘Competent docent NT2’. Dit certificaat van de BVNT2 wordt verstrekt aan NT2-docenten die al ruime ervaring hebben en veel nascholing hebben gevolgd, maar geen officieel NT2-diploma hebben. NT2-docenten die wel een NT2-diploma hebben kunnen met een aangepaste procedure ook het certificaat ‘Competent docent NT2’ bemachtigen.  

 

Lees meer over het Competentieprofiel en het certificaat ‘Competent docent NT2’ op de website van de BVNT2 >

 

Het Europees Referentiekader Talen (ERK) en taalniveaus

Om de beheersing van vreemde talen met elkaar te kunnen vergelijken is het Europees Referentiekader Talen (ERK) ontwikkeld. Het ERK onderscheidt zes taalniveaus, van beginner tot near-native: A1, A2, B1, B2, C1 en C2. Met deze niveaus kan de taalbeheersing van een cursist worden beschreven, voor de vijf deelvaardigheden lezen, luisteren, schrijven, spreken en gesprekken voeren. 

 

De ERK-niveaus spelen in veel aspecten van het NT2-onderwijs een rol. Bij het bepalen van het startniveau van cursisten, het selecteren van lesmateriaal en werkvormen en het afnemen van toetsen werkt u met de ERK-niveaus. Daarnaast zijn de einddoelen van de NT2-examens, zoals het inburgeringsexamen en de Staatsexamens NT2, gebaseerd op de ERK-niveaus. 

 

Toetsen 

Als NT2-docent is het belangrijk om objectieve informatie te verzamelen over het taalniveau van de cursisten. Toetsen zijn een betrouwbare manier om het niveau van een cursist vast te stellen en de voortgang te meten. Bedenk voordat u een toets kiest welk doel u nastreeft. Wilt u de toetsresultaten gebruiken om feedback te geven of uw wijze van lesgeven aan te passen? Dan heeft u een formatief doel. Vormen de toetsresultaten (een deel van) de basis voor een zak- of slaagbeslissing? Dan heeft u een summatief doel.


Veel toetsen kunnen zowel voor een formatief als voor een summatief doel worden ingezet. Wel lenen sommige toetsen zich beter voor het ene doel dan voor het andere. De TANG-toetsen voor lezen, luisteren, spreken en schrijven zijn bijvoorbeeld speciaal ontwikkeld om te meten of de cursist zich op niveau A2 of B1 bevindt, en om bij te kunnen sturen als dat nodig blijkt. Deze toetsen dienen dus in principe een formatief doel. Een voorbeeld van een summatieve toets is het inburgeringsexamen. De uitslag van dit examen bepaalt of een taalleerder aan de inburgeringsplicht heeft voldaan.

 

Lees meer over formatief en summatief toetsen op Toetswijzer.nl > 

 

Een les opbouwen met werkvormen 

Een les opbouwen met werkvormen Hoe zorgt u ervoor dat uw leerlingen gemotiveerd en enthousiast blijven in de les? Hoe brengt u variatie aan in het werken aan een vaardigheid? Werkvormen zijn een manier om uw lessen te verrijken en uw cursisten te activeren. Waar te beginnen als u passende werkvormen zoekt? Boeken zoals Het Groot Werkvormenboek zijn een handig startpunt als u een breed overzicht van werkvormen zoekt. Van de auteurs van Het Groot Werkvormenboek is er ook MyMethods: een online kennisbank met ruim 550 werkvormen. Met de filters vindt u snel een werkvorm die past bij uw lesdoel. Er zijn ook uitgaven die zich richten op specifieke vaardigheden, zoals Taalraps voor spreekvaardigheid of NT2 Taalspel voor grammatica.

Werkvormen zijn een goede manier om uw lessen te verrijken en uw cursisten te activeren

Meer dan taal: inburgering, KNM en ONA

NT2-docenten werken onder meer als begeleider van inburgeringstrajecten. Deze trajecten zijn niet alleen gericht op taalontwikkeling, maar ook op het vergaren van kennis over de Nederlandse samenleving en de arbeidsmarkt. Inburgeraars moeten naast vier taalexamens ook de examens Kennis van de Nederlandse Maatschappij (KNM) en Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt (ONA) afleggen. Dat vraagt van inburgeringsbegeleiders dat zij meer dan alleen taalonderwijs bieden. De BVNT2 beschrijft in het Competentieprofiel Docent NT2 wat er van de docent wordt verwacht: 

 

“[De docent] is in staat de onderdelen ‘kennis van de Nederlandse samenleving’ zoveel mogelijk te integreren in het taalonderwijs en hiervoor samen te werken met anderen. Waar nodig stemt hij af en werkt samen met andere betrokkenen, zoals de vrijwilliger die zorg draagt voor de buitenschoolse taalontwikkeling of de coach die verantwoordelijk is voor de praktijkcomponent en een re-integratieconsulent.”

 

Voor het examenonderdeel ONA is een apart competentieprofiel opgesteld, om inzichtelijk te maken over welke kennis en vaardigheden de begeleider moet beschikken. 

Verder lezen

Denkt u erover om de opleiding tot NT2-docent te doen? Of bent u al docent, maar heeft u geen officieel certificaat? Op de pagina ‘NT2-docent worden: hoe doe je dat?’ leest u alles over de opleiding NT2-docent en de procedure om een ervaringscertificaat te krijgen.

Lees meer